|
Ponieważ bardzo kochamy nasze dzieci i często zastanawiamy się, jak jeszcze możemy im pomóc, miewamy czasem wątpliwości i pytania, na które trudno nam znaleźć odpowiedź. Nie powstał jeszcze poradnik, który odpowiedziałby na wszystkie pytania, jednak poniżej możecie Państwo znaleźć listę tych najczęściej się pojawiających.
| | Jak radzić sobie z atakami złości, kiedy coś się nie udaje tak, jak sobie dziecko założyło, np. rysunek nie wyszedł albo przegrało w warcaby?
| | | | | Jeśli jest to tylko wyraz frustracji i pomaga dziecku rozładować nagromadzone emocje bez szkody dla "otoczenia" - zaakceptować to. Wzmacniać zachowania przeciwne, czyli chwalić za każdym razem, gdy dziecko radzi sobie z negatywnymi emocjami bez wybuchu złości. Jeśli swoją reakcją dziecko łamie panujące w domu zasady zachowania, należy wyciągnąć konsekwencje (ukarać je). Zawsze należy pamiętać, że tego typu zachowania mogą być próbą uzyskania uwagi rodziców, a wtedy poświęcanie jej dzieciom, nawet w formie upomnień i gróźb, w istocie wzmacnia niepożądane zachowania. Gdy trudno poradzić sobie z takimi sytuacjami poszukajmy pomocy psychologa czy lekarza, który umie wprowadzać behawioralne programy modyfikacji zachowań z elementami treningu zastępowania agresji.
| |
| | Czy dziecko może mieć zwierzę? Czy jego posiadanie zmniejszy objawy nadpobudliwości? Jakie zwierzęta są wskazane? Jakich unikać?
| | | | | Tak, jak każde inne dziecko, dziecko nadpobudliwe może mieć w domu zwierzątko. To bardzo ważna zasada o której warto pamiętać - dziecko z ADHD jest normalne, może i ma prawo robić to co inne dzieci, choć czasem trudniej jest mu osiągnąć takie same wyniki. Posiadanie czworonoga nie usunie objawów nadpobudliwości, ale może w wielu przypadkach pomóc w pracy nad nimi. Spacer z psem jest dobrą alternatywą dla siedzenia przed telewizorem. Dziecko warto także zaangażować w pielęgnację zwierzątka i dbanie o porządek, co może je nauczyć systematyczności i solidności. Więź z uczuciowym zwierzakiem rozwija dzieci emocjonalnie i może pomóc im w trudnych chwilach. Z drugiej strony, pamiętajmy, że zwierzę wprowadzi dodatkowy element zmienności (i często ruchliwości) w naszym domu. Jeśli już czujemy się przytłoczeni nadmiarem obowiązków, przemyślmy dwa razy decyzję o sprowadzeniu zwierzęcia do domu.
| |
| | Czy dziecko z ADHD ma uprawiać więcej sportu niż inne dzieci? Czy uprawianie sportu może zmniejszyć nadpobudliwość? Jakie dyscypliny są wskazane a jakie nie?
| | | | | Uprawianie sportów ruchowych pozwala wyładować energię, która rozpiera nasze dzieci. Dlatego rzeczywiście dzieci nadpobudliwe zwykle ćwiczą więcej niż ich rówieśnicy. Nie ma dyscyplin sportu zabronionych i szczególnie polecanych - przy wyborze rodzaju ćwiczeń warto wziąć pod uwagę, czy dziecko dobrze znosi reguły panujące w grach zespołowych, czy preferuje nieograniczoną swobodę - jak w pływaniu i jeździe na rowerze. Należy pamiętać, że długość ćwiczeń musi być dobrana do możliwości dziecka - niedopuszczalne jest, aby sport powodował wyczerpanie organizmu, co może powodować np. zahamowanie wzrostu.
| |
| | Czy są szczególne zalecenia żywieniowe dla dzieci z zespołem ADHD? Czy jest coś, czego dziecko nie powinno jeść? Czy może spożywać posiłki w barach typu McDonald? Czy może pić Coca Colę?
| | | | | Nie udowodniono jednoznacznie, aby rodzaj diety wpływał na występowanie objawów ADHD. Jest wiele teorii na ten temat, czego wyrazem są opinie prezentowane na przykład na odpowiednich stronach internetowych. Jedna z koncepcji proponuje stosowanie diety wzbogaconej w witaminy z grupy B i mikroelementy takie jak cynk i magnez. Drugi sposób myślenia o diecie korzystnej w zespole ADHD to eliminacja wszelkich szkodliwych dodatków, które zawiera żywność przetworzona - cukier, konserwanty, barwniki i przeciwutleniacze. Zalecenia powyższe bliskie są zasadom tzw. "zdrowego żywienia" i mogą być oczywiście stosowane bez obaw u dzieci nadpobudliwych. Odrębną, i dyskusyjną sprawą jest, na ile skutecznie mogą ograniczyć występowanie objawów ADHD. U dzieci nadpobudliwych dozwolone jest spożywanie napojów typu cola i posiłków serwowanych w barach szybkiej obsługi.
| |
| | Czy pozwalać na gry komputerowe i oglądanie telewizji? Przez ile godzin dziennie?
| | | | | Nie ma tutaj sztywnych reguł. Niektórzy psycholodzy uważają, że dziecko w szkole podstawowej nie powinno spędzać przed telewizorem lub komputerem więcej niż 45 minut dziennie. Dzieci nadpobudliwe zwykle chcą oglądać telewizję i bawić się przy komputerze dużo dłużej. Przy ustalaniu obowiązujących w naszym domu reguł, należy wziąć pod uwagę między innymi ilość czasu spędzanego na dworze, jakość wzroku dziecka, możliwości zorganizowania innej rozrywki, itd. Także z powodów praktycznych, czas spędzony przed telewizorem powinien być limitowany - telewizja i komputer nadają się dobrze jako nagrody w systemie zasad i konsekwencji. Umiejętnie dozowane pozwalają nam wzmacniać pozytywne wysiłki naszego dziecka i wygaszać zachowania niepożądane.
| |
| | Czy należy unikać sytuacji, które dostarczają dziecku wielu intensywnych bodźców - jak kino, mecz, wizyta w centrum handlowym, przyjęcie urodzinowe, głośna muzyka?
| | | | | Ponieważ w wymienionych sytuacjach dziecko poddane bywa dużej liczbie intensywnych bodźców, powinniśmy je do nich specjalnie przygotować, zgodnie z zasadą przewidywania i zapobiegania wystąpienia niepożądanych zachowań. Zależnie od stopnia zaburzenia funkcjonowania dziecka pożądana może być rozmowa albo napisanie systemu zasad zachowania w kinie. Podobnie jak w przypadku gry na komputerze - mecz, kino i wizyta w centrum handlowym mogą stać się atrakcyjnymi nagrodami, które zmobilizują nasze dziecko do pracy nad własnymi ograniczeniami.
| |
| | Czy mogą w czymkolwiek pomóc zajęcia relaksacyjne? Muzykoterapia? Joga z dzieckiem? Masaż relaksujący? Sztuka? Hipoterapia?
| | | | | Nie ma zabaw i zajęć, które są szczególnie polecane dzieciom z ADHD. Tak naprawdę chodzi o aktywności, w których dziecko dobrze się czuje, odpoczywa psychicznie, a także osiąga tak potrzebne mu sukcesy.
Osiągnięcie stanu relaksu i wyciszenia się w czasie uprawiania jogi może być skrajnie trudnym zadaniem dla dziecka nadpobudliwego. Zamiast pomóc - najpewniej zestresuje dziecko i otoczenie. Muzykoterapia, masaż, zajęcia plastyczne, jazda konna mogą być dobrze tolerowane przez jedne dzieci, a gorzej przez inne. Nie udowodniono specyficznego leczącego działania żadnej z wymienionych wyżej aktywności.
| |
| | Jak reagować, gdy dziecko niszczy zabawki i przedmioty domowe?
| | | | | Przede wszystkim ocenić, czy niszczenie zabawek jest rezultatem objawów nadpobudliwości, czy raczej wynika ze złej woli dziecka, które np. w ten sposób wyraża swoją złość. W pierwszym przypadku starajmy się wzmacniać zachowania pozytywne, chwalić i nagradzać dziecko zawsze, gdy dba o przetrwanie zabawek. W drugiej sytuacji należy wygaszać negatywne zachowania - pozwolić, aby dziecko odczuło konsekwencje swojego postępowania np. wyrzucić do kosza zabawkę zepsutą i nie kupować nowej. Jeśli zachowanie to powtarza się, wskazane jest zastosowanie kar.
| |
| | Jak zachować spokój w sytuacjach awaryjnych, gdy znowu coś się dzieje, gdy już nie mamy więcej cierpliwości i chcemy nakrzyczeć na dziecko?
| | | | | Jest to sytuacja prawie nieunikniona, jesteśmy tylko ludźmi, więc chwile takie będą się pojawiać. Przede wszystkim nie ma nic złego w tym, że czasem dopada nas złość na własne dziecko i mamy ochotę krzyczeć. W miarę możliwości spróbujmy jednak opanować lub minimalizować nasze reakcje. Najlepszym rozwiązaniem może być rozpoznanie sytuacji poprzedzających naszą bezsilność i niedopuszczanie do tego, aby znowu stało się coś, co nas wytrąca z równowagi. Można to osiągnąć pracując nad irytującymi objawami dziecka lub zaplanowanie, czasu tak, aby nie doszło, do tzw. "trudnych sytuacji". Nie wszystko można jednak zaplanować. Jeśli jest już za późno i czujemy wzbierającą złość, najlepiej zostawić dziecko na chwilę pod opieką innej osoby i oddalić się, aby zredukować napięcie.
| |
| | Jak na dłuższą metę nie popaść w trwałą frustrację z powodu braku poprawy zachowania dziecka?
| | | | | Pamiętać, że większość dzieci jednak wyrasta z objawów. Nie obwiniać się, jeśli nie osiągamy takich efektów, jakich oczekiwalibyśmy. Pamiętać, że bez naszego wysiłku dziecku byłoby jeszcze trudniej radzić sobie z nadpobudliwością.
| |
| | Jak wytłumaczyć dalszej rodzinie i pani w parku, że dziecko nie jest złośliwe i źle wychowane, tylko "tak ma"?
| | | | | Nie tłumaczyć. To my jesteśmy w całości odpowiedzialni za wychowanie naszego dziecka i - jeśli trzeba - ponosimy jego trudy. Pani w parku jest łatwo osądzać nas i nasze dziecko, także dlatego, że nie jest z nami przez cały dzień i nie widzi jak heroiczną pracę wykonujemy. Ile czasu potrzebowalibyśmy, żeby wytłumaczyć komuś obcemu jak złożona jest nasza sytuacja? Czy nie chcemy tego czasu spędzić inaczej?
| |
| | Jak spowodować, żeby dziecko wyglądało elegancko na imieninach u dziadków i nie ubrudziło ubrania już w ciągu piętnastu minut?
| | | | | Nie ma metody, która pozwala ten cel osiągnąć. Lepiej dla nas i dla dziecka będzie, jeśli pogodzimy się z tym, że ubrania łatwo się brudzą. Oczywiście wprowadzając i egzekwując zasady zachowania w czasie przyjęć można osiągnąć pewną poprawę. Radzimy jednak tą energię wykorzystać w walce o naukę czy zachowanie w szkole. A na przyjęcie do dziadków ubierzmy dziecko we wzorzystą koszulę, na której nie widać plam i zabierzmy dla niego zapasowe spodnie.
| |
| | Jak pomagać w zasypianiu? Co robić, jeśli dziecko budzi się w środku nocy?
| | | | | Pójście do łóżka i zasypianie jest często skomplikowanym przedsięwzięciem w rodzinie z nadpobudliwym dzieckiem. Z braku miejsca sprawy te nie będą wyczerpująco omówione na tej stronie. Zachęcamy do sprawdzenia, co na ten temat piszą autorzy poradników dla rodziców.
Z ogólnych zasad, należy pamiętać, że wieczorem, w miarę zbliżania się pory snu, warto stopniowo wprowadzać dziecko w stan wyciszenia i angażować w coraz spokojniejsze czynności. Każde dziecko, nie tylko nadpobudliwe, zasypia najłatwiej, jeśli wieczorem powtarzane są te same czynności ("rytuał pójścia spać") i odbywają się one codziennie o tej samej porze. Dziecko nadpobudliwe próbuje przedłużać czas zabawy, wymyślając wiele powodów, dla których jeszcze nie można iść spać. W takiej sytuacji, warto zaproponować mu nagrodę, którą otrzyma po umyciu się i przebraniu w piżamy. Może nią być na przykład spokojna zabawa w łóżku z rodzicem lub czytanie książki na dobranoc. Konsekwentnie, jeśli dziecku nie uda się umyć i przebrać o określonej porze, zabraknie czasu na nagrodę przed snem.
| |
| | Jakie kary i nagrody stosować? Jakich unikać?
| | | | | Bardzo wiele rzeczy może okazać się interesującą nagrodą. Dla naszej wygody można je podzielić na następujące grupy: nagrody materialne (nie zapominajmy o tych drobnych jak lizak, długopis, lub złoty flamaster), czas spędzony wspólnie z atrakcyjnym dla dziecka dorosłym, uzyskanie przywileju (np. zgoda na pójście później spać), lub zgoda na coś, co dziecko chętnie robi, a co jest przez rodziców ograniczane (np. picie Coca Coli). Osobno wymieniamy pochwały, które skutecznie pozwalają wzmacniać pożądane zachowania. Skądinąd, zwykle nie wykorzystujemy wszystkich okazji do pochwalenia naszego dziecka. Pamiętajmy też, żeby każdego dnia ofiarowywać dziecku swój czas i uwagę nawet wtedy, gdy nie widzimy okazji, żeby je nagrodzić. Nie dopuśćmy do sytuacji, kiedy ta nagroda będzie się pojawiać tylko w zamian za dobre sprawowanie.
Zamiast karać swoje dziecko starajmy się wyciągać konsekwencje, czyli reagować na niewłaściwe zachowania. Konsekwencje powinny być jak Superman - Szybkie, Skuteczne (doprowadzone do końca), Sprawiedliwe (odpowiednie do przewinienia), Stałe (np. niezależne od aktualnych emocji rodzica), Słuszne (powinny mieć walor wychowawczy, być reakcją na złamanie uniwersalnych norm zachowania), Sympatyczne i Słowne. Zdecydowanie odradzamy stosowania kar cielesnych!
| |
| | Jak reagować, gdy dziecko zachowuje się nieodpowiednio w miejscach publicznych (w restauracji, w kościele, w autobusie)?
| | | | | Dążyć do zmiany zachowania dziecka, zamiast koncentrować się na reakcji otoczenia, nawet, jeśli jest ona dla nas nieprzyjemna. Tak długo jak to jest możliwe zachować spokój, aby poświęcaniem nadmiernej uwagi nie wzmacniać negatywnego zachowania. Konieczne jest omówienie z dzieckiem norm i zasad postępowania w takich sytuacjach, a także przygotowanie szybkich i skutecznych konsekwencji, jeśli dziecko nie reaguje na nasze napomnienia. Ostatecznym sposobem rozwiązania w takiej sytuacji jest opuszczenie miejsca, w którym przebywamy.
| |
|
